Een nacht doorhalen, is dat slecht voor je? Bijna iedereen heeft het weleens gedaan. Je bent op stap geweest, je komt terug van een festival of je bent zo druk met werk dat je de hele nacht doorwerkt. Op internet hoor je uiteenlopende geluiden: de een beweert dat het weinig kwaad kan, de ander zweert dat het echt slecht voor je is. Wat zegt het onderzoek, en wat doet het met je gezondheid? Je leest het hieronder.
Zoek jij iets wat je beter laat slapen? Klik dan hier!
Wat doet een nacht doorhalen met je
Zoals je in veel van onze berichten hebt gelezen, is voldoende slapen belangrijk. Terwijl jij slaapt, herstellen je lichaam en je geest. Je verwerkt wat je overdag hebt meegemaakt en je lichaam maakt zich klaar voor de volgende dag. Slaap je niet, dan blijven die prikkels van overdag onverwerkt liggen. Op het eerste gezicht lijkt een nacht overslaan dus geen goed idee.
Mensen die gevoelig zijn voor stress raden we het zeker af. Je bent niet meteen oververmoeid van één nachtje, maar je lichaam merkt het wel: weinig of geen slaap heeft direct invloed op de hoeveelheid stresshormonen in je lichaam.
Een nacht doorhalen maakt je minder scherp
Het zal je niet verbazen dat je sneller geïrriteerd bent als je moe bent of niet geslapen hebt. Ook alleen daarom al raden we je af om een nacht over te slaan.
Je concentratievermogen neemt af naarmate je langer wakker bent. Een nacht doorwerken aan je verslag lijkt efficiënt, maar dat pakt zelden zo uit. Je prefrontale cortex, het hersengebied dat betrokken is bij plannen en beslissen, functioneert minder goed als je niet hebt geslapen. Je maakt dus slechtere keuzes, je houdt je aandacht moeilijker vast en je wordt daardoor juist minder effectief.
De gevolgen van een nacht doorhalen
Een nacht zonder slaap merkt je lichaam op meerdere plekken. De gevolgen van een langere periode zonder slaap zijn uiteraard zichtbaarder dan die van één keer een nacht overslaan, maar onderschat het niet. Dit is wat er gebeurt.
Meer honger na een nacht doorhalen
Slaaptekort heeft invloed op je eetlust. Heb je een nacht overgeslagen, dan krijg je onbewust meer zin in vet en zoet eten. Misschien herken je dat van een avond die laat werd.
Dat komt door twee hormonen. Ghreline staat bekend als het hongerhormoon en verhoogt je eetlust; leptine is het verzadigingshormoon en remt de honger juist. Slaaponderzoek laat zien dat je leptine daalt en je ghreline stijgt als je te weinig slaapt. Je lichaam vraagt dus om eten terwijl je het niet nodig hebt.
Een nacht doorhalen zorgt voor een slechtere huid
Een nacht zonder slaap zie je de volgende dag terug in je gezicht. Je huidbarrière werkt minder goed, waardoor je huid meer vocht verliest en droger aanvoelt. Daarbij krijg je duidelijker wallen onder je ogen en oogt je teint doffer, waardoor lijntjes sterker opvallen.
Die verschijnselen trekken weg zodra je een paar nachten goed hebt geslapen. Haal je meerdere nachten achter elkaar door, dan blijft het langer zichtbaar.
Hallucineren als je langer dan 24 uur wakker bent
Onderzoekers van de universiteit van Bonn lieten deelnemers een etmaal wakker blijven. Na ongeveer 24 uur zonder slaap kregen zij waarnemingsstoornissen die lijken op vroege psychotische verschijnselen: veranderd gevoel voor tijd, geur en kleur, en moeite om prikkels te filteren.
Blijf je nog langer wakker, dan kun je stemmen horen of dingen zien die er niet zijn. Dat overkomt niet iedereen, maar het is wel de reden dat meerdere nachten achter elkaar doorhalen een slecht idee is.
Wakker blijven of een uur slapen?
Er zijn ook situaties waarin doorhalen aantrekkelijk lijkt. De meest voor de hand liggende: je bent langer wakker en kunt dus meer doen. Bijvoorbeeld na een lange vliegreis.
Dan denk je al snel: over twee uur moet ik er toch uit, als ik nu ga slapen ben ik helemaal kapot. Dat is een misvatting. Elk uur slaap draagt bij aan je herstel, ook als het er maar één of twee zijn. Je wordt na zo'n korte nacht wel suf wakker, omdat je midden in een slaapcyclus wordt onderbroken, maar dat sufheidsgevoel trekt binnen een halfuur weg. De rust die je lichaam intussen heeft gepakt, blijft.
Ga dus slapen als het kan. Alleen als je binnen een uur weer op moet, kun je die tijd beter gebruiken om rustig wakker te blijven en het slapen naar de avond te verplaatsen.
Slaap inhalen na een nacht doorhalen
Kun je een gemiste nacht inhalen? Gedeeltelijk. Je herstelt een groot deel van wat je tekortkwam door de nachten erna langer te slapen, maar het is geen een-op-een-ruil: je aandacht en reactievermogen zijn meestal sneller terug dan je gevoel van uitgerust zijn.
Dit werkt het beste na een doorgehaalde nacht:
- Doe overdag een powernap van twintig minuten. Kort genoeg om niet in diepe slaap te zakken, lang genoeg om weer scherp te worden.
- Maak het donker en stil. Overdag slapen lukt zelden zomaar; met een slaapmasker en slaapoordoppen val je een stuk sneller weg.
- Zoek 's ochtends fel licht op. Daarmee zet je je biologische klok weer gelijk. Lukt dat niet met daglicht, dan doet een daglichtlamp hetzelfde werk.
- Ga op je normale tijd naar bed, niet om zeven uur 's avonds. Anders lig je 's nachts weer wakker en verschuift je ritme nog verder.
- Sta de volgende ochtend op je gewone tijd op. Een wake-up light maakt dat makkelijker, omdat je geleidelijk wakker wordt in plaats van met een schok.
Wil je weten hoeveel je er werkelijk van terugkrijgt, dan zie je dat het duidelijkst als je het een paar weken meet met een slaaptracker.
Kan een nacht doorhalen kwaad
Is één nacht niet slapen erg? In de situaties hierboven valt dat mee. Slaap je de dagen erna weer normaal, dan herstelt je lichaam zich prima. Maak er alleen geen gewoonte van, want structureel te weinig slaap is wel degelijk slecht voor je gezondheid.
Kun je maar een paar uur slapen, doe dat dan gewoon. Een paar uur is altijd beter dan helemaal niets. Heb je moeite met in slaap komen omdat je hoofd nog te vol zit? Overweeg dan eens je mond af te plakken. Dat stimuleert ademhalen door de neus en helpt je rustiger worden.
