Stel je voor dat je midden in een droom beseft dat je droomt, en vervolgens zelf bepaalt wat er gebeurt. Dat heet lucide dromen, en het is te leren. Hieronder lees je wat het precies is, welke vier technieken het beste werken, of het veilig is en wat je doet als je in een slaapverlamming belandt.
Wat zijn lucide dromen?
Een lucide droom is een droom waarin je weet dat je droomt. Soms blijft het daarbij, soms kun je ook ingrijpen: ergens anders heen gaan, een gesprek sturen of gewoon wegvliegen.
Lucide dromen vinden vooral plaats tijdens de remslaap, de fase waarin je het levendigst droomt. Die fase doorloop je meerdere keren per nacht, en de periodes worden richting de ochtend steeds langer: aan het begin van de nacht een paar minuten, tegen de ochtend soms een halfuur of meer. Daarom is de vroege ochtend het beste moment om het te proberen. Meer over hoe je nacht is opgebouwd, lees je in de slaapfases uitgelegd.
Wat kun je met lucide dromen?
Voor de meeste mensen is het in de eerste plaats een speeltuin. Zingen als Beyoncé, racen als Max Verstappen of de wereld rondreizen zonder je bed uit te komen: in een lucide droom kan het allemaal.
Het kan ook praktisch zijn. Er is onderzoek dat erop wijst dat het oefenen van een handeling in een lucide droom je prestaties overdag een beetje kan verbeteren, net zoals visualiseren dat doet. Zie je op tegen je rijexamen of een presentatie, dan kun je die in je droom alvast doorlopen. Een garantie op succes is het niet, maar het kan je wat zelfvertrouwen geven.
Nachtmerries te lijf gaan
De mooiste toepassing is misschien wel bij terugkerende nachtmerries. Word je elke week achternagezeten in dezelfde droom? Stel je voor dat je daar de controle over kunt nemen.
Een van de mooiste verhalen die wij ooit hoorden, gaat over een vrouw die in haar dromen steeds door een heks werd achtervolgd. Op een nacht draaide ze zich om en vroeg: waarom achtervolg je mij eigenlijk? De heks antwoordde: er zit een briefje op je rug met "volg mij", en dat wilde ik je even laten weten. Daarmee kreeg de droom een compleet andere wending, en de angst was weg.
Dat is het principe: zodra je weet dat je droomt, kun je de dreiging onder ogen zien in plaats van weg te rennen. Meer over waarom we dromen wat we dromen, lees je in alles over dromen.
Hoe leer je lucide dromen?
Er zijn veel technieken, maar deze vier zijn het best onderzocht. Ze werken het beste in combinatie, en reken op een paar weken oefenen voordat het de eerste keer lukt.
Stap 1: houd een droomdagboek bij
Je kunt pas lucide worden in een droom die je je herinnert. Leg daarom een pen en papier naast je bed en schrijf elke ochtend meteen op wat je hebt gedroomd: waar je was, wat je deed en met wie. Beweeg zo min mogelijk voordat je begint, want de herinnering vervaagt binnen een paar minuten.
Na een paar weken zie je terugkerende elementen: een bepaald huis, een persoon, een situatie. Die heten droomtekens, en ze zijn je aanknopingspunt. Kom je zo'n teken tegen in je droom, dan kan dat het moment zijn waarop je beseft dat je droomt.
Stap 2: doe realiteitstests overdag
Dit is de kern van de methode. Vraag jezelf een paar keer per dag bewust af: droom ik nu? En test het dan echt:
- knijp je neus dicht en probeer erdoor te ademen; in een droom lukt dat gewoon;
- lees een stukje tekst, kijk weg en lees het opnieuw; in een droom verandert het;
- kijk naar je handen en tel je vingers; in dromen klopt het aantal vaak niet.
Het gaat erom dat het een gewoonte wordt. Doe je het overdag vaak genoeg, dan doe je het vanzelf ook in je dromen, en dan valt de test ineens anders uit.
Stap 3: de MILD-techniek
MILD staat voor het opwekken van lucide dromen met behulp van je geheugen. Word je 's nachts wakker uit een droom, neem die dan even in gedachten door. Herhaal daarna terwijl je weer in slaap valt een voornemen als: "de volgende keer dat ik droom, weet ik dat ik droom". Stel je daarbij voor dat je teruggaat in de droom die je net had en daar beseft dat het een droom is.
Het voelt in het begin wat geforceerd, maar dit is de techniek die in onderzoek het best presteert.
Stap 4: wakker worden en weer gaan slapen
Zet een wekker op ongeveer vijf uur na het inslapen. Blijf tien tot twintig minuten wakker, lees wat over lucide dromen of neem je droomdagboek door, en ga dan weer slapen terwijl je de MILD-techniek toepast. Omdat je dan midden in de lange remperiodes van de ochtend zit, glijd je veel sneller een droom in.
Gebruik voor die wekker liever geen telefoon, want voor je het weet zit je in je berichten en ben je klaarwakker. Een losse wekker werkt beter; die vind je in de beste digitale wekkers. En maak het donker, want weer in slaap vallen lukt veel makkelijker met een slaapmasker als het buiten al licht wordt.
Belangrijk: doe dit niet elke nacht. Je onderbreekt er je slaap mee, en een paar keer per week is genoeg.
Zijn lucide dromen gevaarlijk?
Voor de meeste mensen niet. Je wordt altijd weer wakker uit een droom, ook uit een lucide, en je kunt er niet in vast komen te zitten.
Wel zijn er een paar kanttekeningen:
- De technieken kosten slaap. Vooral het wakker worden midden in de nacht breekt je slaap op. Slaap je al slecht, begin er dan niet aan.
- Het kan dromen en werkelijkheid laten vervagen. Heb je last van een psychische aandoening, dissociatie of een psychose gehad, overleg dan eerst met een behandelaar.
- Het kan slaapverlamming uitlokken, vooral bij de techniek waarbij je 's nachts wakker wordt.
- Het kan spanning geven rond het slapen. Merk je dat je gespannen naar bed gaat omdat het moet lukken, stop dan een tijdje.
Word je angstig wakker uit een droom, ga dan rustig op de rand van je bed zitten, doe een realiteitstest en zeg tegen jezelf dat het een droom was. Blijft die angst, stop dan een poosje met oefenen.
Lucide dromen en slaapverlamming
Een slaapverlamming is geen droom, maar ontstaat op de grens tussen slapen en wakker zijn. Je hoofd is al wakker, maar je spieren staan nog in de verlamde stand van de remslaap. Je kunt dan een paar seconden tot een minuut of twee niet bewegen. Vaak voel je druk op je borst of zie je iets in de kamer wat er niet is.
Dat is eng, maar onschuldig: je ademhaling loopt gewoon door en het gaat altijd vanzelf over. Wat helpt als het gebeurt:
- vecht er niet tegen, want paniek maakt het langer;
- concentreer je op één klein lichaamsdeel, zoals een vinger of een teen, en probeer die te bewegen;
- adem rustig en bewust, en zeg tegen jezelf dat het een slaapverlamming is die voorbijgaat.
Slaapverlamming komt vaker voor bij slaaptekort en een onregelmatig slaapritme, en dat zijn precies de omstandigheden die sommige droomtechnieken opzoeken. Heb je er vaak last van, lees dan onze uitgebreide blog over slaapverlamming.
Verder lezen en kijken
Wil je je er verder in verdiepen, dan is het boek Lucide dromen van Dylan Tuccillo een goed begin. Het legt de technieken uit met veel praktijkvoorbeelden.
Via ons Instagram-kanaal kregen we ook het filmpje hieronder, waarin je met zelfhypnose naar een lucide droom wordt begeleid. Ben je benieuwd naar hypnose bij slaapproblemen in het algemeen, lees dan ook onze blog over slaaphypnose.
Lukt het je om een lucide droom op te wekken? Deel je ervaring dan vooral met ons in de reacties.
