Slaapt jouw kind met zijn mond open? Dat komt vaak voor en het ziet er onschuldig uit, maar het zegt meestal iets: door de neus ademen is de natuurlijke manier, dus als dat niet lukt, is daar een reden voor. Hieronder lees je waar mondademhaling vandaan komt, welke signalen erbij horen, wanneer je ermee naar de dokter gaat en wat je er zelf aan kunt doen.
Is het zorgelijk als mijn kind met open mond slaapt?
Neusademhaling houdt de luchtweg tijdens de slaap het beste vrij. Ademt een kind door de mond, dan is de luchtweg vaak deels geblokkeerd, wat leidt tot onrustig slapen en soms tot snurken. In ernstiger gevallen speelt er slaapapneu, waarbij de ademhaling tijdens de slaap steeds even stopt.
Kinderen die slecht slapen, zijn overdag moeilijker alert. Ze kunnen last krijgen van concentratieproblemen op school, prikkelbaarheid en gedragsproblemen. Soms schrijven ouders die rusteloosheid toe aan ADHD, terwijl het in werkelijkheid komt door slaaptekort als gevolg van slecht ademen.
Eén nacht met een verstopte neus door verkoudheid is geen probleem. Doet je kind het maand in maand uit, dan is het de moeite waard om uit te zoeken waarom.
Waar komt mondademhaling bij kinderen vandaan?
Dit is de belangrijkste vraag, want de oorzaak bepaalt wat er moet gebeuren. De meest voorkomende oorzaken bij kinderen zijn:
- Vergrote amandelen of neusamandelen: veruit de bekendste oorzaak. De neusdoorgang zit dan fysiek deels dicht.
- Allergie: huisstofmijt, huisdieren of pollen maken het neusslijmvlies dik en dicht.
- Langdurige verkoudheid of een chronisch ontstoken neusslijmvlies.
- Een afwijkend neustussenschot, waardoor er structureel te weinig lucht doorheen kan.
- Gewoonte: soms blijft een kind door de mond ademen terwijl de oorspronkelijke verstopping allang weg is.
Alleen bij die laatste is het echt een aanleerprobleem. Bij de andere vier kán je kind simpelweg niet door zijn neus ademen, en dan is de mond openhouden geen slechte gewoonte maar een noodoplossing van het lichaam.
Speelt allergie mee, dan helpt het om de slaapkamer schoon te houden: was beddengoed op zestig graden en houd de lucht schoon. Een luchtreiniger filtert stof en allergenen uit de slaapkamerlucht. Is de lucht juist erg droog, waardoor het neusslijmvlies opzwelt, dan kan een luchtbevochtiger verschil maken.
De invloed van mondademhaling op de fysieke ontwikkeling van een kind
Mondademhaling heeft niet alleen invloed op de slaapkwaliteit, maar ook op de lichamelijke ontwikkeling. Ademt een kind voornamelijk door de mond, dan kan dat de groei van gezicht en kaak beïnvloeden. Kinderen die hun mond vaak open hebben, ontwikkelen vaker een smalle bovenkaak, wat kan leiden tot scheefstand van de tanden.
Dat komt vooral door de tongpositie. In rust hoort de tong tegen het gehemelte te liggen, waar hij als een soort mal meehelpt aan de kaakgroei. Bij mondademhaling ligt de tong op de bodem van de mond, waardoor die steun wegvalt.
Signalen van mondademhaling en slaapproblemen
Deze signalen wijzen erop dat je kind 's nachts niet goed door de neus ademt. Ze zijn soms subtiel, maar het loont om ze vroeg op te merken:
- Snurken: vaak een van de eerste tekenen dat de neus niet vrij is.
- Droge mond bij het wakker worden: kinderen die door hun mond ademen, worden wakker met een droge mond en soms een schrale keel.
- Rusteloos slapen: veel woelen, onrustig liggen of vaak wakker worden.
- Moeite met concentreren overdag: slaaptekort maakt het lastiger om op school bij de les te blijven.
- Gedragsveranderingen: prikkelbaar of juist hyperactief worden door slaapgebrek.
- Ademstops: merk je dat je kind tijdens de slaap even stopt met ademen en dan naar adem hapt, neem dan contact op met de huisarts.
Waarom je mondademhaling bij kinderen vroeg moet aanpakken
Vroeg ingrijpen is belangrijk, want het grootste deel van de gezichtsgroei gebeurt vóór de puberteit. Een smalle kaak of scheefgroeiende tanden zijn later lastiger te corrigeren. Daar komt bij dat slaapproblemen die jaren aanhouden, zoals onbehandelde slaapapneu, doorwerken in groei, leren en gedrag.
Door er op tijd bij te zijn, voorkom je dat je kind langdurig slecht slaapt. Beter ademen tijdens de slaap betekent meestal binnen een paar weken al een kind dat uitgeruster en vrolijker uit bed komt.
Wanneer schakel je professionele hulp in?
Bij een kind is dit de eerste stap, nog vóór welk hulpmiddel dan ook. Laat het nakijken als je kind structureel door de mond ademt, snurkt, of overdag opvallend vermoeid is.
De huisarts kan doorverwijzen naar een KNO-arts, die kan beoordelen of vergrote amandelen, een allergie of een verstopte neus de oorzaak zijn. Vermoed je slaapapneu, dan hoort daar een slaaponderzoek bij. Is er sprake van vergrote amandelen, dan is dat vaak met één ingreep verholpen en verdwijnt de mondademhaling vanzelf.
Blijkt de neus vrij te zijn en is het puur gewoonte geworden, dan kan myofunctionele therapie helpen. Dat is spiertraining voor mond en tong, gericht op de juiste tongpositie en een betere mondsluiting.
Mondademhaling en het gebruik van mondtape
Mondtape houdt de lippen zacht gesloten tijdens het slapen, zodat je door je neus blijft ademen. Bij volwassenen die hun mond laten openvallen terwijl hun neus gewoon vrij is, werkt dat goed tegen een droge mond en een schrale keel bij het wakker worden.
Bij kinderen ligt het anders, en daar willen we eerlijk over zijn. Mondtape is niet geschikt als je kind niet vrij door de neus kan ademen. Plak de mond dus niet af bij een verstopte neus, bij een allergie die niet onder controle is, bij vergrote amandelen of bij een vermoeden van slaapapneu. In die gevallen is de open mond juist de manier waarop je kind aan lucht komt.
Laat mondademhaling bij een kind daarom altijd eerst medisch nakijken, en overleg met de arts of tape in jullie situatie verstandig is. Ook geldt: een kind moet de tape zelf kunnen verwijderen en er zelf mee instemmen.
Wil je er meer over lezen? Bekijk dit artikel over de voordelen van mondtape of bekijk onze Rustige Nacht mondtape.
Waarom neusademhaling beter is
Je neus doet werk dat je mond niet doet. Ingeademde lucht wordt er verwarmd, bevochtigd en gefilterd voordat die je longen bereikt. Daarnaast houdt neusademhaling je mond vochtig, wat gaatjes en tandvleesontsteking helpt voorkomen, en blijft de luchtweg tijdens de slaap beter open.
Leert een kind weer door de neus te ademen, dan merk je dat meestal het eerst aan de nachten: minder woelen, minder snurken en 's ochtends een kind dat makkelijker wakker wordt.
Zorg voor een goede slaap en gezonde ontwikkeling
Mondademhaling bij kinderen is iets om serieus te nemen. Het kan leiden tot slechtere slaap, gedragsproblemen en een afwijkende ontwikkeling van kaak en gezicht. De volgorde is daarbij belangrijk: zoek eerst uit waaróm je kind door de mond ademt, want in de meeste gevallen zit er een verstopte neus of vergrote amandelen achter die je gewoon kunt laten behandelen.
Is die oorzaak weggenomen en blijft de gewoonte hangen, dan zijn er middelen die helpen om de neusademhaling weer aan te leren. Zo zorg je ervoor dat je kind de rust en de ademhaling krijgt die het nodig heeft om goed te groeien.
Beste oplossingen voor beter ademen tijdens de slaap
Snurkt er thuis nog iemand anders, of wil je zelf beter ademen 's nachts? Bekijk dan alle geteste oplossingen tegen snurken. Daar vind je hulpmiddelen die de luchtweg vrij houden, de neusademhaling verbeteren en de slaaphouding ondersteunen.
Let op: die middelen zijn bedoeld voor volwassenen. Voor kinderen begin je altijd bij de huisarts.
Liever breder kijken? Ga dan naar alle oplossingen voor beter slapen.
