Vroeger was het zo simpel: een avondje stappen en de volgende dag rustig uitslapen tot een uur of elf. Tegenwoordig lig je om zeven uur 's ochtends klaarwakker, ook op zaterdag en zelfs in je vakantie. Hieronder lees je waarom dat gebeurt, welke oorzaak de meeste mensen over het hoofd zien, en wat je eraan kunt doen.
Zoek jij iets wat je beter laat slapen? Klik dan hier!
Hoe kan het dat ik niet meer kan uitslapen in het weekend?
Doordeweeks om zeven uur opstaan is te doen. Maar als je op zaterdag om diezelfde tijd klaarwakker ligt, is dat een stuk vervelender. Je hebt weekend en was van plan te blijven liggen.
Je sluit je ogen weer, maar een halfuur later lig je nog steeds te staren. Dan maar uit bed, want opnieuw in slaap vallen lukt toch niet meer. Hieronder lees je waarom je lichaam dit doet en hoe je het doorbreekt.
Dit is de reden waarom je niet kunt uitslapen
De verklaring is eenvoudig. Doordat je elke dag rond hetzelfde tijdstip wakker wordt, went je lichaam aan dat ritme. Je interne klok weet niet dat je vandaag vrij bent; die doet gewoon wat hij elke dag doet. En hoe vaker je op dat tijdstip opstaat, hoe steviger het patroon wordt.
Wat je vooral niet moet doen, is toegeven aan het gevoel dat je wakker bent. Ga niet meteen nadenken, ook niet over waaróm je wakker bent. Denk dus niet "vast omdat het volle maan is" of "ik moet nog van alles regelen voor de vakantie". Zodra je hersenen aan het werk gaan, ben je klaarwakker en is de kans op doorslapen verkeken.
De oorzaak die de meeste mensen missen: licht
Voordat je aan je ritme gaat sleutelen, kijk eerst naar je slaapkamer. Licht is de sterkste stuurknop van je biologische klok, en in de zomer is het hier om vijf uur al licht. Valt er dan een streep zon langs je gordijn, dan stopt je lichaam met melatonine aanmaken en word je wakker, hoe moe je ook bent.
Herken je dat je in de winter wél kunt uitslapen en in de zomer niet, dan is dit vrijwel zeker je oorzaak. Twee dingen helpen daartegen:
- Een slaapmasker, de snelste en goedkoopste oplossing. Welke modellen echt donker maken en blijven zitten, lees je in onze test van de beste slaapmaskers.
- Verduisterende gordijnen, als je het structureel wilt oplossen en ook je partner er last van heeft. Zie daarvoor de beste verduisterende gordijnen.
Word je wakker van geluid in plaats van licht, bijvoorbeeld doordat je partner luidruchtig het bed uit gaat of doordat de buren vroeg beginnen, dan doen slaapoordoppen hetzelfde werk voor je oren.
Waarom ben ik zo vroeg wakker?
Je baas is niet de enige schuldige. Er zijn meer redenen waarom je vroeg wakker schiet. Misschien ben je een lichte slaper, ben je gespannen over de dag die komt, of ligt er iemand naast je die vroeg opstaat.
Ook alcohol speelt vaak mee. Een paar glazen 's avonds helpen je inslapen, maar zorgen ervoor dat je in de tweede helft van de nacht juist oppervlakkiger slaapt en eerder wakker wordt. Precies in de nacht waarin je wilde uitslapen, werkt dat dus tegen je.
Snurk je zelf of ligt er iemand naast je die snurkt, dan is dat een aparte oorzaak. Daarvoor kijk je naar een anti-snurkbeugel of mondtape.
Slaapritmes zijn te veranderen
Gelukkig ligt een slaappatroon niet vast. Denk maar aan vroeger, toen je als puber probleemloos tot het middaguur doorsliep. Het veranderen gaat bovendien sneller dan je denkt.
Zet je wekker een paar dagen achter elkaar een kwartier later en schuif ook je bedtijd mee op. Na een dag of vier merk je dat je ritme meebeweegt. Verzet je het in één keer met twee uur, dan lig je alleen maar wakker; in stapjes van een kwartier werkt het wel.
Waarom kan ik niet doorslapen?
Je bedoelt met uitslapen natuurlijk geen kwartier, maar een paar uur extra. Het geheim daarvan is dat je niet moet toegeven aan het "ben ik wakker?"-gevoel.
Richt je in plaats daarvan op de droom waar je net nog in zat. Vraag jezelf af: waar was ik ook alweer? Door die herinnering op te halen en jezelf terug te verplaatsen in dat beeld, blijf je aan de slaperige kant en glijd je er makkelijker weer in. Het werkt niet altijd, maar het is in elk geval beter dan naar het plafond staren en rekenen.
Zo voorkom je dat je vroeg wakker wordt
Lukt dat focussen op je droom niet, probeer dan deze trucs.
Kijk niet op de klok. Dit is de belangrijkste. Weet je niet hoe laat het is, dan ga je ook niet uitrekenen hoeveel uur je nog hebt. En dat rekenen is precies wat je wakker maakt. Dus ook niet even kijken als je 's nachts naar het toilet moet.
Houd het licht uit. Moet je er toch uit, laat de lampen dan uit en gebruik ook niet de zaklamp van je telefoon. Voor je het weet valt je oog op een melding en ben je je slaap kwijt.
Laat je telefoon buiten de slaapkamer. Lukt dat niet, leg hem dan met het scherm naar beneden en buiten handbereik, zodat je er niet in een reflex naar grijpt.
Hoe doorbreek je het patroon van vroeg wakker worden?
Ons advies klinkt tegenstrijdig: zet elke dag een wekker, ook in het weekend. Waarom zou je dat doen als je juist wilt uitslapen?
Omdat het rust geeft. Word je om kwart over zes wakker, dan kun je tegen jezelf zeggen: de wekker is nog niet gegaan, ik kan nog even. Zonder wekker blijf je liggen rekenen of je je verslaapt, en dat houdt je wakker.
Wil je bovendien prettiger wakker worden dan met een schrik, kijk dan naar een wake-up light, die je met langzaam oplopend licht wekt. Zoek je gewoon een goede wekker die je telefoon vervangt, dan vind je die in de beste digitale wekkers.
Wanneer is vroeg wakker worden een signaal?
Meestal is dit gewoon een ingesleten ritme en niets om je zorgen over te maken. Word je al weken structureel uren te vroeg wakker, lukt het niet meer om weer in slaap te vallen en voel je je daarbij somber of futloos, bespreek het dan met je huisarts. Vroeg wakker worden kan namelijk ook samenhangen met somberheid, en dan help je jezelf niet met een ander wekkerritme.
Nog meer tips
Helpen deze tips je niet verder? Kijk dan eens op onze blogpagina over slapen voor meer ideeën.
Meer oplossingen voor beter slapen
Wil je meer top 6-lijstjes en uitgebreide tests bekijken? Bekijk dan alle geteste oplossingen binnen wekkers. Daar vind je digitale wekkers, wekkerradio's en kinderwekkers.
Benieuwd naar andere slaapoplossingen? Ga dan verder naar alle oplossingen voor beter slapen.
